İŞVERENLERCE ÇALIŞANLARA İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ EĞİTİMLERİNİN VERİLMESİ.

I- Giriş:

             Sosyal Güvenlik Kurumu’nun istatistik kayıtlarına göre son 10 yılda 14.838 işçi iş kazalarında hayatını kaybetmiştir. Bu  iş kazalarının ve işçi ölümlerinin önlenmesi amacıyla en son çıkarılan, 02.04.2026 tarih ve 33212 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Çalışanların İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimlerinin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik” in 5 inci maddesine göre işverenler, çalışanların iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili aşağıda belirtilen eğitimlerini yapmakla yükümlü kılınmışlardır.

             Yapılan bu yeni düzenleme kapsamında, işverenlerin ve çalışanların yapmaları gereken hususlar aşağıda detaylı bir şekilde açıklanmıştır. Buna göre;

              II- Çalışanların Eğitimleri:

             1- 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun 17. Maddesine göre işverenler, çalışanların iş sağlığı ve güvenliği eğitimlerini almasını sağlar. Bu eğitimler özellikle, işe başlamadan önce, çalışma yeri veya iş değişikliğinde, iş ekipmanlarının değişmesi halinde veya yeni teknoloji uygulanması halinde verilir. Eğitimler, değişen ve ortaya çıkan yeni risklere uygun olarak yenilenir, gerektiğinde ve düzenli aralıklarla tekrarlanır.

             2- Çalışan temsilcileri özel olarak eğitilir.

             3- Mesleki eğitim alanında zorunluluğu bulunan tehlikeli ve çok tehlikeli sınıfta yer alan işlerde, yapacağı işle ilgili mesleki eğitim aldığını belgeleyemeyenler çalıştırılamaz.

             4- İş kazası geçiren veya meslek hastalığına yakalanan çalışana işe başlamadan önce, söz konusu kazanın veya meslek hastalığının sebepleri, koruma yolları ve güvenli çalışma yöntemleri ile ilgili ilave eğitim verilir. Ancak, herhangi bir sebeple atlı aydan fazla süreyle işten uzak kalanlara, tekrar işe başlatılmadan önce bilgi yenileme eğitimi verilir.

             5- Tehlikeli ve çok tehlikeli işyerlerinde, yapılacak işlerde karşılaşılacak

sağlık ve güvenlik riskleri ile ilgili yeterli bilgi ve talimatları içeren eğitimin alındığına dair belge olmaksızın, başka işyerlerinden çalışmak üzere gelen çalışanlar işe başlatılamazlar.

             6- Geçici iş ilişkisi kurulan işveren, iş sağlığı ve güvenliği risklerine karşı Çalışana gerekli eğitimin verilmesini sağlamak zorundadır.

             7- İşveren tarafından verilecek olan bu eğitimlerin maliyeti çalışanlara

yansıtılamaz. Bu eğitimlerde geçen süre çalışma süresinden sayılır. Eğitim sürelerinin haftalık çalışma süresinin üzerinde olması halinde, bu süreler fazla çalışma olarak değerlendirilir.

               III- İşverenlerin Diğer Yükümlülükleri:

 1-    İşverenler, çalışanların iş sağlığı ve güvenliği eğitimlerine ilişkin olarak aşağıdaki hususları sağlamakla yükümlüdürler.

              2-    İşverenler, verilecek eğitimlerin konusunun, tarihinin, yerinin, süresinin katılımcılarının ve hedef ile amaçlanın yer aldığı eğitim programlarının hazırlanmasını sağlar ve onaylar. 

             3-    Çalışanların işe başlama eğitimlerini, temel eğitimleri ve gerekli hallerde diğer eğitimleri almasını sağlar.

             4-    Eğitim programlarını hazırlamak ve uygulamak.

             5      Eğitimler için uygun yer, araç ve gereçleri temin etmek.

6-    Çalışanların bu programlara katılmasını sağlamak ve katıldıkları eğitim katılım tutanağı ile kayıt altına almak.

7-    Eğitimleri tamamlayanlar için gerekli belgeleri düzenlemek.

8-    Eğitimleri, değişen ve ortaya çıkan yeni risklere uygun olarak yenilemek, gerektiğinde ve düzenli aralıklarla eğitimlerin tekrarlanmasını sağlamak.

9-    İşveren, çırak ve stajyerler de dahil olmak üzere tüm çalışanların fiilen çalışmaya başlamadan önce işe başlama eğitimini almasını sağlar.

10-İşe başlama eğitimi, çalışanın yapacağı iş, ekipmanı, çalışma ortamından kaynaklanan riskler ve işyerine özgü iş salığı ve güvenli tedbirlerine ilişkin konuları içerir.   

             11- İşe başlama eğitimi, işveren, işyerinde görevli bulunan İş Güvenliği Uzmanı ile İşyeri Hekimi veya işveren tarafından görevlendirilecek bilgi sahibi ve deneyimli çalışanlar tarafından verilir.

            12- İşe başlama eğitimi her çalışan için en az iki saat olarak düzenlenir.

            13-Tamamlanan işe başlama eğitimi, eğitim veren kişi, çalışan ve işverenin veya vekilinin imzası ile tutanak altına alınır, çalışanın özlük dosyasında saklanır.      

            Bu Yükümlülüğe Uymayan İşverenlere, 6331 sayılık Kanun’un 26/1g maddesine gör, her bir aykırılık için işçi başına ayrı,  ayrı olmak üzere 8.980,00 TL İdari Para Cezası uygulanacaktır.  

            IV- Temel Eğitimi Verebilecek Kişi, Kurum ve Kuruluşlar:

a)    Temel eğitimler aşağıda belirtilen kişi, kurum ve kuruluşlar tarafından verilir.

b)    İşyerinde sağlık ve güvenlik hizmetlerini yürüten İş Güvenliği Uzmanları ile İşyeri Hekimleri.

c)    Çalışma Ve Sosyal Güvenlik Eğitim ve Araştırma Merkezi.

              ç) Üniversiteler ile kamu kurum ve kuruluşlarının eğitim birimleri.

d)    Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları.

e)    İşçi, işveren ve kamu görevlileri kuruluşları veya bunların eğitim merkezleri.

f)     Çalışanlara ücretsiz eğittim veren ve kamu yararına kuruluş statüsüne haiz, eğitim amaçlı kurulmuş vakıflar.  

            V- Çalışanların Yükümlülükleri:

              Çalışanların, iş sağlığı ve güvenliği eğitimleri ile ilgili yükümlülükleri şunlardır:

1-    Uygulamaya konulan eğitim programları çerçevesinde iş sağlığı ve güvenliği eğitimlerine katılmak.

2-    Eğitimleri düzenli takip etmek. 

3-    Eğitimlerin verimli olması için gereken dikkat ve özeni göstermek.

4-    İşveren tarafından uygulanan ölçme ve değerlendirmelere katılmak.

5-    Eğitimlerde edindiği bilgileri yaptığı iş ve işlemlerde uygulamak ve bu konudaki uygulamalara uymak.  

              İşçinin, işverenin iş sağlığı ve güvenliği konusundaki talimatlarına uymaması halinde, 4857 sayılı Kanun’un 25/II-h bendine göre, işveren tarafından haklı nedenle kıdem tazminatı ödenmeden hizmet akdi feshedilebilecektir. Ayrıca, işçi eğitim almadığı için iş kazası olursa, kazadaki kusurdan işçi sorumlu tutulacaktır ve bu iş kazasında SGK’ nın işverene ödettirdiği tazminatı, işveren işçiye rücu edebilir. Yargıtay 10. H.D. 2014/4209 E sayılı kararı bu yöndedir.

            VI- Sonuç Olarak:

            Sosyal Güvenlik Kurumu’nun İş Kazaları İstatistik raporuna göre, ayda ortalama 164, günde 5 işçinin hayatını kaybettiği vahim sonuçlar doğuran iş kazalarının ve işçi ölümlerinin önlenmesi için işverenlerin ve işçilerin yukarıda belirtilen bu kurallara titizlikle ve sorumlulukla uymaları büyük önem arz etmektedir. 

            Ayrıca, İşverenlerin ve işçilerin mevzuatta belirtilen söz konusu bu yükümlüklerini yerine getirmek suretiyle, büyük orandaki cezalara da muhatap olmayacaklarını belirtmek isterim.

                                                                                       Ahmet Ağar

                                                                           Sosyal Güvenlik Müşaviri

Büklüm Sokak No: 9/4 Kavaklıdere- ANKARA 

Tel: 0312- 4199369  Fax: 0312- 4199371 

e-posta: [email protected]