Prime Esas Kazanç Üst Sınırını Aşan Kazançlara İlişkin Primlerin    
                                  İadesi ve Yaşlılık Toptan Ödemesi Şartları 

I- Giriş:

            Çalışanlar, çalışma hayatı boyunca Sosyal Güvenlik Kurumu’na çeşitli sigorta primleri ödemektedirler. Ancak bazı durumlarda ödenen bu primlerin tamamının veya bir kısmının geri alınması mümkün olabilmektedir. Kamuoyunda “sigorta primlerinin iadesi” olarak bilinen bu uygulama, belirli yasal şartlara bağlıdır. İşverenlerin ve sigortalıların ödeyecekleri primler sigorta primine esas günlük kazanç üst sınırları baz alınarak belirlenmekte olup, söz konusu kazanç üst sınırları 5510 sayılı Kanunun 82. maddesinde belirlenmiştir.

           Buna göre;

          Sigortalının bir günlük prime esas tutulacak kazancın alt sınırı, sigortalıların yaşlarına uygun asgari ücretin otuzda biri, üst sınır ise 16 yaşından büyük sigortalıların günlük kazanç alt sınırı 01.01.2017 önce 6,5 katı. bu tarihten sonra 7,5 katı ve 01.01.2026 tarihinden sonra ise 9 katı olarak alınacaktır. Sigorta priminin üst sınırın (TAVANI) yıllar itibarıyla listesi aşağıda bulunmaktadır.   

          Sosyal güvenlik sözleşmesi olmayan ülkelerde iş üstlenen işverenlerce yurt dışındaki işyerlerinde çalıştırılmak üzere götürülen Türk işçiler için günlük prime esas kazanç üst sınırı, günlük asgari ücretin 01.10.2014 tarihinden itibaren 3 katı olarak uygulanacaktır.

      Ayrıca ülkemiz ile arasında sosyal güvenlik sözleşmesi olmayan ülkelerde iş üstlenen işverenlerce yurt dışındaki işyerlerinde çalıştırılmak üzere götürülen Türk işçilerinin ücretlerinin tespitinde, işçi ve işverenleri tarafından düzenlenerek Türkiye İŞ Kurumunca onaylanan Yurt Dışı Hizmet akdinde belirtilen aylık ücretin 3 katı esas alınacaktır.

            II-Prime Esas Kazancın Üst Sınırını Aşan Primlerin İadesi

           5510 sayılı Kanunun 82. Maddesinin dördüncü fıkrasına göre, sigortalıların bu Kanunun 53. maddesine göre belirlenen aynı sigortalılık haline tabi olacak şekilde birden fazla işte çalışması nedeniyle Kuruma ödenen primler toplamı, bu sigortalılık hali için belirlenen prime esas kazanç üst sınırı üzerinden hesaplanacak miktarı aşarsa, aşan kısmın tamamı, sigortalının talebi üzerine en geç talep tarihini takip eden ay içinde hissesi oranında sigortalıya defaten geri ödenir. Geri verilen primler için gecikme cezası ve gecikme faizi ödenmez.      

             Tavanı aşan kazançlarının iadesi hususunda talepte bulunan sigortalılara, tavanı aşan kazancının, 4/A kapsamındaki sigortalılara ödedikleri %14 oranındaki sigorta primi ve  % 1 oranındaki işsizlik sigortası primi olmak üzere toplam %15 oranındaki primlerinin iadesi yapılacaktır.   4/B (Bağ-Kur) ve 4/C (Memur) kapsamındaki sigortalılara ise ödedikleri %20 oranındaki priminin iadesi yapılacaktır.    

           Emekli olup Sosyal Güvenlik Destek Primine tabi olarak çalışan sigortalıların tavanı aşan kazançlarının iadesi için talepte bulunması halinde, tavanı aşan kazancının % 7,5 oranındaki prim tutarı iade edilecektir. 

           Aynı anda birden fazla işyerinde çalışan ve prime esas kazançlarının toplamı prime esas kazanç üst sınırını (tavanı) aşan sigortalılara ilişkin işyerlerinin birden fazla ilde bulunması halinde bu hizmetlerin doğruluğu SGK’nın denetim ve kontrolle görevli memurlarınca incelendikten sonra çalışmalar doğru ise primlerin iade işlemleri yapılmaktadır.

           III- Yaşlılık Nedeniyle Primlerin Geri Alınması Toptan Ödeme  

           5510 sayılı Kanunun 4. maddesinin (a) ve (b) bentleri kapsamındaki sigortalılar ile bu kanuna göre ilk defa (c) bendi kapsamında sigortalı olanlardan, herhangi bir nedenle çalıştığı işten ayrılan veya işyerini kapatan ve yaşlılık aylığı bağlanması için kadınlarda 58, erkeklerde 60 yaş şartını doldurduğu halde malullük ve yaşlılık aylığı bağlanmasına hak kazanamayan sigortalıya, maddenin (a) ve (c) bentleri kapsamında ise kendi adına bildirilen, (b) bendi kapsamında ise malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primlerinin her yıla ait tutarı, primin ait olduğu yıldan itibaren yazılı istek tarihine kadar geçen yıllar için, her yılın gerçekleşen güncelleme katsayısı ile güncellenerek Toptan Ödeme şeklinde yapılır.

           Toptan ödeme hakkı, yaşlılık aylığı bağlanmasına hak kazanıldığı (veya ölümün gerçekleştiği) tarihten itibaren 10 YIL içinde SGK’dan talep edilmezse zamanaşımına uğrar. 

           Bu Kanuna göre toptan ödeme yapılarak hizmetleri tasfiye edilmiş bulunanlardan, yeniden bu Kanuna tabi olarak malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmiş olanlar, yazılı olarak müracaat etmeleri halinde, aldıkları toptan ödemenin ödeme tarihi ile yazılı istek tarihi arasında geçen yıllar için her yılın gerçekleşen güncelleme katsayısı ile güncellenerek bulunan tutarın ilgiliye tebliğ tarihini takip eden ayın sonuna kadar ödemeleri halinde, bu hizmetler ihya edilerek bu Kanunun uygulanmasında dikkate alınır.

           IV- Sonuç         

        SGK’ya ödenen sigorta primlerinin geri alınması her durumda mümkün değildir. İşçinin birden fazla işte çalışması nedeniyle Kuruma ödenen primlerin toplamının tavanı aşması durumunda ve işçinin müracaatı halinde primlerin iadesi yapılır.

        Diğer bir durum da ise, çalıştığı işten ayrılan veya işyerini kapatan ve yaşlılık aylığı bağlanması için kadınlarda 58, erkeklerde 60 yaş şartını doldurduğu halde malullük ve yaşlılık aylığı bağlanmasına hak kazanamayan yani, yeterli prim ödeme gün sayısı bulunmayan sigortalıya, yazılı istek tarihine kadar geçen yıllar için, her yılın gerçekleşen güncelleme katsayısı ile güncellenerek Toptan Ödeme şeklinde yapılır.  

      Toptan ödeme için SGK’ya başvuruda bulunmadan önce kişinin kendi hizmet dökümünü ve emeklilik durumunu incelemesi önem taşımaktadır.

                                                                                                          Ahmet Ağar

                                                                                                   Sosyal Güvenlik Müşaviri

Büklüm Sok. No: 9/4 Kavaklıdere- ANKARA

Tel: 0312- 4199369-4199374   Fax : 0312- 4199371

e-posta: agarahmet@turmob.org.tr 

             Sigorta Primine Esas Kazancın Üst Sınırı (TAVAN) Listesi

Primlerin iadesi ile ilgili hesaplama, toplam bildirilen Prime Esas Kazancın aşağıda belirtilen tavan tutarını aşması durumunda aşan miktarın %14 sigortalı payı ve %1 işsizlik tutarı kadarı iade edilir. Eğer sigortalı Emekli ise bu durumda tavanı aşan prime esas kazancın %7,5 iade edilecektir.