![]() |
|||||||||
|
|
|||||||||
YILLIK ÜCRETLİ İZİNE ÇIKAN İŞÇİYE ÜCRETİNİN ÖDENMESİ
ZORUNLUDUR
1--GİRİŞ
Bilindiği gibi,
4857 sayılı İş Kanunu’nun 57. maddesine göre işveren, yıllık ücretli iznini
kullanan her işçiye, yıllık izin
dönemine ilişkin ücretini ilgili işçinin izine başlamadan önce peşin olarak
ödemek veya avans olarak vermek zorundadır.
İş Kanunu’nun
24/II-e maddesi kapsamında ücretin kanun hükümlerine uygun ödenmemesi
sayılmaktadır. Bu durumda işçi, iş
sözleşmesini haklı nedende derhal feshederek kıdem tazminatını talep edebilir.
Kanun’un bu hükmü
kesin ve emredici niteliktedir. Tarafların aksini kararlaştırması, yani ücretin
izin dönüşünde ödeneceğinin sözleşme ile belirlenmiş olması dahi geçerli
değildir. Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliğine göre, işverenin bu ödeme
yükümlülüğünün herhangi bir talebe bağlı olmaksızın doğrudan doğruya kanundan
kaynaklanmasıdır.
Yargıtay 9. Hukuk
Dairesi’nin 10.03.2025 tarih ve 2025/2024 Esas sayılı kararında, “4857 sayılı
Kanun’un 57/1 hükmü ve 103. maddesi ile Yönetmelik’in ilgili hükümleri dikkate
alındığında; işverence yıllık ücretli izin kullanan her işçiye, izin dönemine ilişkin
ücretinin izne başlamadan evvel peşin olarak verilmesi veya avans olarak
ödenmesi mutlak emredici şekilde düzenlenmiş olup bunun için işçinin ayrıca yıllık izin ücretinin ödenmesi hususunda
bir talepte bulunmasına gerek yoktur.” denmektedir.
2- PEŞİN ÖDENECEK YILLIK İZİN ÜCRETİN HESAPLANMASI
Yıllık izin ücreti hesaplanırken esas
alınacak ücret, işçinin izne çıktığı tarihte almakta olduğu çıplak ücret
değildir. Yargıtay’ın yerleşik içtihatları uyarınca hesaplama şu şekilde
yapılacaktır:
-Brüt Ücret: İşçinin son brüt maaşı esas
alınacak,
- Sürekli arz eden menfaatler,
- işçiye düzenli olarak sağlanan
yol yardımı, yemek yardımı, erzak yardımı gibi ayni ve nakdi menfaatler, izin
ücretinin hesabına dahil edilir.
- Düzenli olarak ödenen pim ve
ikramiyeler, bir yıllık ortalaması alınmak suretiyle ücrete eklenir. Ancak
fazla mesai ücretleri bu hesaplamaya dahil edilmez.
Örnek olarak:
Aylık brüt ücreti 60.000 TL olan
ve 14 gün yıllık izne ayrılan bir işçinin alacağı brüt izin ücreti şu şekilde
hesaplanacaktır:
60.000 TL /30 gün
= 2.000 TL günlük brüt ücret 2.000 TL x 14 gün = 28.000 TL brüt izin ücreti. Bu
tutardan yasal kesintiler olan SGK işçi payı, işsizlik sigortası, gelir vergisi
ve damga vergisi düşüldükten sonra kalan net tutar işçiye peşin olarak
ödenecektir.
3- İŞÇİLERİN YILLIK
ÜCRETLİ İZİNE HAK KAZANMA SÜRESİ
Çalışma hayatında
başarılı olabilmenin, verimli olabilmenin yegâne yolu belli bir süre iş
ortamında uzaklaşmakla mümkündür. Bu ihtiyaçtan dolayı iş hayatımızın
kurallarını düzenleyen 4857 sayılı İş Kanunu’na istinaden yayınlanan yıllık
ücretli izin yönetmeliği ile usul ve esaslar düzenlenmiştir.
Yıllık
ücretli izine hak kazanabilmek için, İşçinin, işe başladığı günden itibaren
aynı işverenin bir veya birden fazla işyerinde toplam olarak, en az bir yıl çalışmış olması şartını
sağlaması gerekir.
İşyerinde işe başladığı günden
itibaren, deneme süresi de içinde olmak üzere, en az bir yıl çalışmış olan işçilere yıllık ücretli izin verilir. Yıllık
ücretli izin hakkı anayasal bir hak olup, bu haktan vazgeçilemez. Bir yıl
hizmeti bulunmayan işçilere verilen izinler,
mazeret izni olarak değerlendirilir.
4- İŞÇİLERE
VERİLECEK YILLIK ÜCRTLİ İZİN VE HİZMET SÜRESİ
a) Bir yıldan beş yıla kadar (beş yıl dahil) olanlara 14
günden,
b) Beş yıldan fazla onbeş yıldan az olanlara 20 günden,
c) Onbeş yıl (dahil) ve daha fazla olanlara 26 günden,
Az olamaz.
Yer altı işlerinde çalışan işçilerin yıllık ücretli izin
süreleri dörder gün arttırılarak uygulanır.
Ancak 18 ve daha
küçük yaştaki işçilerle 50 ve daha yukarı yaştaki işçilere verilecek yıllık
ücretli izin süresi 20 günden az
olamaz.
Emeklilerin yıllık ücretli izin hakları çalışanlarla
yanıdır.
4857 sayılı İş Kanunu’na göre, emekli
kişilerin yıllık ücretli izin haklarının hesabında, normal çalışanlardan bir farkı yoktur. Deneme süresi dahil aynı
işverene bağlı farklı işyerlerinde de olsa bir yıl çalışmış olan emeklilerin,
normal çalışanlarda olduğu gibi yıllık ücretli izin hakkı vardır.
Yıllık
izin süreleri iş sözleşmeleri ve toplu iş sözleşmeleri ile artırılabilir.
İşçinin gelecek izin hakları için geçmesi gereken bir yıllık hizmet süresi, bir
önceki izin hakkının doğduğu günden başlayarak gelecek hizmet yılına doğru
hesaplanır.
Yıllık ücretli iznin ne zaman
kullanılabileceğine, işverenin yönetim yetkisi gereğince işveren karar
verecektir. İşçi hak ettiği yıllık ücretli iznini, kullanmak istediği zamandan
en az bir ay önce işverene yazılı olarak bildirmesi gerekir. İşçinin yıllık
izin kullandığını, işveren ispatla yükümlüdür.
5- YILLIK İZİN
SÜRESİNDE ÇALIŞMİŞ GİBİ SAYILAN HALLER
Aşağıdaki süreler yıllık ücretli izin hakkının hesabında çalışılmış gibi
sayılır:
a)
İşçinin uğradığı kaza veya tutulduğu hastalıktan ötürü işine gidemediği günler,
b)
Kadın işçilerin doğumdan önce ve sonra çalıştırılmadıkları günler,
c)
İşçinin muvazzaf askerlik hizmeti dışında manevra veya herhangi bir kanundan
dolayı görevlendirilmesi sırasında işine gidemediği günler, (Bu sürenin yılda
90 günden fazlası sayılmaz)
d) Çalışmakta olduğu
işyerinde zorlayıcı sebepler yüzünden işin aralıksız bir haftadan çok tatil
edilmesi sonucu olarak işçinin çalışmadan geçirdiği zamanın 15 günü, (işçinin
yeniden işe başlaması şartıyla)
e) Hafta tatili,
ulusal bayram, genel tatil günleri,
f) İşveren
tarafından verilen diğer izinler,
g) Bu Kanunun uygulanması sonucu
olarak işçiye verilmiş bulunan yıllık ücretli izin süresi,
Yıllık ücretli izin süresinin
hesabında, çalışmış gibi sayılan sürelerdir.
6-YILLIK
ÜCRETLİ İZNİN KULLANILMASINDA BİLİNMESİ GEREKEN
HUSUSLAR:
1-
İşçiye verilecek yıllık ücretli izin işveren tarafından bölünemez.
Bu iznin İş Kanunu’nda gösterilen
süreler içinde işveren tarafından sürekli bir şekilde verilmesi zorunludur.
Ancak, 53’üncü maddede öngörülen izin süreleri, tarafların
anlaşması ile bir bölümü on günden aşağı olmamak üzere bölümler
hâlinde kullanılabilir.
2-İşveren tarafından
yıl içinde verilmiş bulunan diğer ücretli ve ücretsiz izinler veya dinlenme ve
hastalık izinleri yıllık izne mahsup edilemez.
3-Yıllık ücretli izin günlerinin hesabında
izin süresine rastlayan ulusal bayram, hafta tatili ve genel tatil günleri izin
süresinden sayılmaz.
4-Yıllık
ücretli izinleri işyerinin kurulu bulunduğu yerden başka bir yerde geçirecek
olanlara istemde bulunmaları ve bu hususu belgelemeleri koşulu ile gidiş
ve dönüşlerinde yolda geçecek süreleri karşılamak üzere işveren toplam 4
güne kadar ücretsiz izin vermek zorundadır. İşveren, işyerinde çalışan
işçilerin yıllık ücretli izinlerini gösterir izin kayıt belgesi tutmak
zorundadır.
5-İşveren,
yıllık ücretli iznini kullanan her işçiye, yıllık izin dönemine ilişkin
ücretini ilgili işçinin izine başlamasından önce peşin olarak ödemek veya
avans olarak vermek zorundadır.
6- 4857
sayılı İş Kanunu’nun 61. maddesine göre, sigortalılara yıllık ücretli izin
süresi için ödenecek ücretler üzerinden iş kazaları ile meslek hastalıkları
primleri hariç, diğer sigorta primlerinin, kanundaki esaslar çerçevesinde
işçi ve işverenler yönünden ödenmesine devam olunur.
7-Alt
işveren işçilerinden, alt işvereni değiştiği hâlde aynı işyerinde çalışmaya
devam edenlerin yıllık ücretli izin süresi, aynı işyerinde çalıştıkları süreler
dikkate alınarak hesaplanır. Asıl
işveren, alt işveren tarafından çalıştırılan işçilerin hak kazandıkları yıllık
ücretli izin sürelerinin kullanılıp kullanılmadığını kontrol etmek ve ilgili
yıl içinde kullanılmasını sağlamakla, alt
işveren ise tutmak zorunda olduğu izin kayıt belgesinin bir örneğini asıl
işverene vermekle yükümlüdür.
7-
İŞÇİNİN YILLIK İZİNDE İKEN BAŞKA BİR İŞTE ÇALIŞM YASAĞI
İş Kanunu’na göre, yıllık iznini
kullanmakta olan işçinin, izin süresi içinde ücret karşılığı bir işte
çalıştığı anlaşılırsa, işveren bu süre içinde kendisine ödemiş olduğu
ücretin iadesini isteyebilir. Bu hüküm, izin hakkının amacına uygun
kullanılmasını temin etmek içindir.
8-
YILLIK ÜCRETLİ İZİNLE İLGİLİ İŞVERENİN YÜKÜMLÜLÜKLERİ
İş Müfettişleri tarafından
işyerlerinde yapılan denetimlerde, yıllık ücretli izin hükümlerine aykırı
olarak kanunda ve yönetmelikte belirtilen usul ve esaslara uymadığı, hak
edilmiş izni kullandırmadığı, iş sözleşmesi sona ermesi halinde bu izne ait
ücretin ödemediği ve yıllık ücretli izine ayrılan işçinin yıllık izin dönemine
ilişkin ücretini izine başlamadan önce peşin olarak ödenmediği veya avans
olarak verilmediğinin tespit edilmesi durumunda, işveren veya işveren vekiline,
her bir işçi için (2026 yılında)
4.815,00 TL idari para cezası uygulanacağı, 4857 sayılı Kanun’un 103.
maddesinde düzenlenmiştir.
9- SUNUÇ OLARAK
Yıllık ücretli
izin konusunda zaman zaman, işçi ile işveren arasında anlaşmazlıklar ve
ihtilaflar çıkmakta olduğu bilinmektedir. Her iki tarafın da haksızlığa
uğramaması için, yukarıda belirtilen yasan kurullara kesinlikle uyulması
gerekir.
Her işçinin, yıllık izin dönemine ilişkin ücretini, işçinin izine başlamadan önce
peşin olarak ödemek veya avans olarak vermek kanuni bir zorundadır.
Yıllık
ücretli izin ücretinin peşin ödenmesi, işçinin dinlenme hakkını ekonomik kaygı
taşımadan kullanabilmesi için getirilmiş koruyucu bir düzenlemedir.
İşverenlerin, işçiyi izne göndermeden önce izin dönemine ait ücretini eksiksiz
olarak ödemeleri hem yasal bir zorunluluk hem de çalışma barışının korunması
açısından büyük önem taşımaktadır. Bu yükümlülüğe uyulması, işverenleri hem
idari hem de hukuki yaptırımlarla karşı karşıya bırakmayacağını özellikle
belirtmek isterim.
Ahmet
Ağar
Sosyal Güvenlik Müşaviri
Büklüm Cad. No: 9/4 Kavaklıdere- ANKARA
Tel: 0312- 4199369 Fax: 0312- 4199371
e-posta: [email protected]
Web :www.ahmetagar.com
| Tweet | ||
| (Bu makale yazılı veya elektronik ortamda kaynak göstermeden yayınlanamaz. Kaynak göstermeden yayınlayanlar hakkında yasal işlem yapılacaktır.) | ||
Copyright © 2026. İpek Bilişim